नांदेडच्या शेतकऱ्यांसाठी परदेश अभ्यास दौरा आखला जातो; मग अहिल्यानगरला का नाही?

नांदेडच्या शेतकऱ्यांसाठी परदेश अभ्यास दौरा आखला जातो; मग अहिल्यानगरला का नाही?

शेतकऱ्यांसाठी एक पाऊल पुढे… शेतीत आधुनिक तंत्रज्ञान घेऊ आणि विकासाकडे नेऊ!

अहिल्यानगर | विशेष प्रतिनिधी

शेतकऱ्यांच्या शेतीला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड मिळावी, जगातील प्रगत शेती पद्धतींचा प्रत्यक्ष अभ्यास करता यावा आणि त्या तंत्रज्ञानाचा उपयोग आपल्या शेतात करता यावा, यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागामार्फत ‘राज्यातील शेतकऱ्यांचे देशाबाहेरील अभ्यास दौरे’ ही महत्त्वाची योजना राबविली जात आहे. या योजनेचा उद्देश केवळ परदेश प्रवास नसून परदेशातील आधुनिक शेती, शेतमाल प्रक्रिया, निर्यात, बाजारपेठ आणि तंत्रज्ञानाचा प्रत्यक्ष अभ्यास करून शेतकऱ्यांची क्षमता वाढविणे, हा आहे. 

नांदेडच्या इमेजने उपस्थित केला मोठा प्रश्न!

आपण दिलेल्या माहितीनुसार नांदेड जिल्ह्यातील पात्र ५ शेतकऱ्यांसाठी परदेश अभ्यास दौऱ्याची संधी उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.

यामध्ये—

१ महिला शेतकरी

१ कृषी पुरस्कारप्राप्त / पीक स्पर्धेतील शेतकरी

३ इतर सर्वसाधारण शेतकरी

अशा पद्धतीने शेतकऱ्यांना संधी देण्याची आखणी दाखविण्यात आली आहे.

याचबरोबर इमेजमध्ये परदेशातील आधुनिक शेती तंत्रज्ञान शिकण्यासाठी व शेतीमाल निर्यातीला चालना देण्यासाठी कृषी विभागामार्फत योजना राबविली जात असल्याचे नमूद आहे.

म्हणजेच प्रश्न असा आहे—

नांदेड जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांसाठी अशी संधी निर्माण होऊ शकते, तर अहिल्यानगर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांसाठी का नाही?

हा प्रश्न कोणत्याही व्यक्तीविरोधात नसून कृषी विभागाच्या स्थानिक नियोजनाबाबतचा प्रश्न आहे.

अहिल्यानगरला ही संधी अधिक गरजेची का?

अहिल्यानगर हा कृषीप्रधान जिल्हा आहे. ऊस, कांदा, सोयाबीन, कापूस, डाळी, फळबागा, भाजीपाला, दुग्धव्यवसाय अशा विविध क्षेत्रांत येथे शेतकरी काम करतात.

मात्र आज शेतकऱ्यांसमोर केवळ उत्पादनाचे आव्हान नाही.

उत्पादन → प्रक्रिया → पॅकिंग → साठवणूक → ब्रँडिंग → निर्यात → थेट बाजारपेठ

ही संपूर्ण साखळी मजबूत करणे आवश्यक आहे.

आणि यासाठी जगातील प्रगत शेती मॉडेलचा अभ्यास उपयोगी ठरू शकतो.

नांदेडचा नमुना अहिल्यानगरने का स्वीकारू नये?

जर एखाद्या जिल्ह्यातील पात्र शेतकऱ्यांची निवड करून त्यांना परदेशातील शेती तंत्रज्ञानाचा अभ्यास करण्याची संधी देता येत असेल, तर अहिल्यानगर जिल्हा कृषी विभागानेही आपल्या जिल्ह्यातील पात्र शेतकऱ्यांसाठी अशीच प्रभावी आखणी करण्याचा प्रस्ताव पुढे न्यावा, अशी अपेक्षा आहे.

विशेषतः नेवासा तालुक्यातूनही पात्र शेतकऱ्यांची निवड करून त्यांना या राज्यस्तरीय योजनेची माहिती, अर्ज प्रक्रिया आणि मार्गदर्शन उपलब्ध करून देता येईल.

यासाठी स्वतंत्रपणे—

‘नेवासा कृषी तंत्रज्ञान अभ्यास अभियान’

किंवा

‘अहिल्यानगर शेतकरी परदेश अभ्यास व तंत्रज्ञान प्रसार उपक्रम’

अशी संकल्पना तयार करता येऊ शकते.

परदेशातून शेतकरी काय घेऊन येणार?

हा दौरा केवळ परदेश पाहण्यासाठी नसावा. शेतकऱ्यांनी परतल्यानंतर आपल्या जिल्ह्यात त्याचा उपयोग झाला पाहिजे.

उदाहरणार्थ—

🇳🇱 नेदरलँड्स – हरितगृह, फुलशेती, भाजीपाला व उच्च उत्पादकता

🇮🇱 इस्रायल – पाणी व्यवस्थापन व सूक्ष्म सिंचन

🇯🇵 जपान – आधुनिक यांत्रिकीकरण व अचूक शेती

🇩🇪 जर्मनी – कृषी यंत्रसामग्री व प्रक्रिया

🇫🇷 फ्रान्स – शेतीमाल प्रक्रिया व मूल्यवर्धन

🇨🇳 चीन – मोठ्या प्रमाणातील उत्पादन व कृषी तंत्रज्ञान

अशा देशांतील प्रयोगांचा अभ्यास करून अहिल्यानगरच्या स्थानिक परिस्थितीनुसार कोणते तंत्रज्ञान स्वीकारता येईल, याचा अहवाल तयार करता येईल.

एक शेतकरी परदेशात जाईल; पण फायदा शेकडो शेतकऱ्यांना झाला पाहिजे!

हीच या योजनेची खरी दिशा असायला हवी.

परदेश अभ्यास दौऱ्यावर गेलेल्या शेतकऱ्याने परतल्यानंतर—

गावात प्रात्यक्षिक → तालुक्यात प्रशिक्षण → जिल्ह्यात तंत्रज्ञान प्रसार

अशी पुढची साखळी तयार केली तर शासनाच्या निधीचा खरा उपयोग होईल.

जिल्हा कृषी अधिकाऱ्यांना एक थेट प्रश्न

नांदेड जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांसाठी अशा प्रकारची आखणी होऊ शकते, तर अहिल्यानगर जिल्ह्यातील पात्र शेतकऱ्यांसाठी अशी आखणी करण्यासाठी जिल्हा कृषी विभाग पुढाकार घेणार का?

नेवासा तालुक्यातील पात्र शेतकऱ्यांना या योजनेची माहिती देण्यासाठी विशेष शिबिर घेणार का?

तालुकानिहाय पात्र शेतकऱ्यांची यादी तयार करून त्यांना अर्जासाठी मार्गदर्शन करणार का?

हा प्रश्न केवळ नेवासा किंवा अहिल्यानगरचा नाही.

हा प्रश्न आहे—शेतकऱ्यांना जगाच्या शेतीबरोबर चालण्याची संधी आपण देणार आहोत की नाही?

शासन योजना आखते, निधी उपलब्ध करून देते आणि कृषी विभागामार्फत तिची अंमलबजावणी होते. त्यामुळे योजना शेतकऱ्यांच्या दारापर्यंत पोहोचविण्याची जबाबदारी स्थानिक कृषी यंत्रणेचीही आहे.

खबरनामा न्यूजचा स्पष्ट संदेश

> “शेतकऱ्याला फक्त अनुदान देण्यापेक्षा त्याला आधुनिक शेती शिकण्याची संधी द्या.

जगातील तंत्रज्ञान शेतकऱ्याच्या बांधावर आणा;

शेतकऱ्याच्या ज्ञानाला जगाच्या बाजारपेठेशी जोडा.”

नांदेडमध्ये जर प्रयोगाची दिशा तयार होत असेल, तर अहिल्यानगरनेही एक पाऊल पुढे टाकायला हवे.

शेतकऱ्यांसाठी एक पाऊल पुढे…

शेतीत आधुनिक तंत्रज्ञान घेऊ आणि शेतीला विकासाकडे नेऊ!

— खबरनामा न्यूज | शेतकरी हिताची भूमिका

अधिकृत संदर्भ: महाराष्ट्र कृषी विभाग⁠� • १४ ऑक्टोबर २०२५ शासन निर्णय — परदेश अभ्यास दौरा अनुदान⁠�