​🚨 साखर क्षेत्रावर ‘एल निनो’चे संकट! पुढील ३ वर्षे साखर निर्यात बंद? भारतावर आयात करण्याची नामुष्की येण्याची शक्यता

​

🚨 साखर क्षेत्रावर ‘एल निनो’चे संकट! पुढील ३ वर्षे साखर निर्यात बंद? भारतावर आयात करण्याची नामुष्की येण्याची शक्यता

​मुंबई (खबरनामा न्यूज नेटवर्क):

जागतिक पातळीवर साखर उत्पादनात दुसऱ्या क्रमांकावर असलेला भारत पुढील तीन वर्षे साखर निर्यात करू शकणार नाही, अशी धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्था ‘रॉयटर्स’ (Reuters) च्या ताज्या विश्लेषणानुसार, देशातील कमकुवत मान्सून आणि वाढती इथेनॉलची मागणी यामुळे भारताला उलट साखर आयात करावी लागण्याची भीती निर्माण झाली आहे. याचा थेट फटका महाराष्ट्रातील साखर पट्ट्याला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेेला बसण्याची शक्यता आहे.

​📉 जागतिक बाजारातून भारत ‘आउट’!
​विजेते वर्ष २०२२-२३ पर्यंत भारत दरवर्षी सरासरी ६८ लाख टन साखर निर्यात करत होता (जागतिक निर्यातीच्या १०%). मात्र, यंदा केवळ ८ लाख टन निर्यातीनंतर सरकारने निर्यातबंदी लागू केली आहे. ‘रॉयटर्स’च्या मते, ही बंदी पुढील ३ हंगाम कायम राहू शकते.

​🛑 संकटाची दोन मुख्य कारणे:
​१. मान्सूनची हुलकावणी (एल निनोचा फटका):
यंदाचा मान्सून गेल्या ११ वर्षांतील सर्वात कमकुवत राहण्याचा अंदाज आहे. जून महिन्यात सरासरीपेक्षा ४०% कमी पाऊस पडल्यामुळे शेतकऱ्यांनी ऊस लागवड पुढे ढकलली किंवा रद्द केली आहे. सांगली-कोल्हापूर भागातील शेतकरी आता ऊसाऐवजी सोयाबीन किंवा कापूस या कमी पाण्याच्या पिकांकडे वळत आहेत.

​२. इथेनॉल निर्मितीची स्पर्धा:
सरकारचे पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रणाचे उद्दिष्ट वाढत आहे. मात्र, गेल्या चार वर्षांत ऊसापासून बनणाऱ्या इथेनॉलचे दर वाढले नसल्याने साखर कारखान्यांसमोर मोठे आर्थिक संकट उभे राहिले आहे. ऊस कमी आणि मागणी दुहेरी, अशी कोंडी झाली आहे.

​🌾 महाराष्ट्राच्या साखर पट्ट्यात चिंताजनक स्थिती
​महाराष्ट्रात मान्सून लांबल्याने धरणांमधून शेतीसाठी पाणी सोडणे ३१ ऑगस्टपर्यंत बंद करण्यात आले आहे. सांगली, कोल्हापूर, सोलापूर आणि अहमदनगर या मुख्य ऊस उत्पादक जिल्ह्यांमध्ये खळबळ माजली आहे.

​कारखाने संकटात: ऊस कमी उपलब्ध झाल्यास कारखान्यांचे गाळप दिवस घटतील.
​रोजगार धोक्यात: ऊसतोड मजूर, वाहतूकदार आणि ग्रामीण रोजगार घटणार.

​महागाई वाढणार: देशांतर्गत बाजारात साखरेचा तुटवडा निर्माण झाल्यास किरकोळ बाजारात साखरेचे भाव कडाडण्याची शक्यता आहे.
​”२००९-१० मध्ये भारताने केलेल्या मोठ्या साखर खरेदीमुळे जागतिक बाजारात साखरेच्या किमती तिप्पट झाल्या होत्या. आता पुन्हा भारताने आयात सुरू केल्यास जागतिक बाजारात मोठी खळबळ उडेल.”

— मोहन नारंग (संचालक, K.S. Commodities)

​🔍 ‘खबरनामा’चा ग्राऊंड रिपोर्ट आणि विश्लेषण:
​’सिंचित ऊस नेहमी सुरक्षित असतो’ हा महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांचा भ्रम आता तुटला आहे. कोरडवाहू शेती आधीच अडचणीत असताना आता हक्काच्या ऊस पिकालाही पाण्याची टंचाई जाणवू लागली आहे. सरकारने वेळीच इथेनॉलचे दर सुधारले नाहीत आणि शेतकऱ्यांना ठिबक सिंचनासाठी तातडीने मदत केली नाही, तर ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचे कंबरडे मोडेल, असे चित्र दिसत आहे.