अहिल्यानगरमध्ये पावसाची मोठी तफावत!

अहिल्यानगरमध्ये पावसाची मोठी तफावत!

 जिल्ह्यात आतापर्यंत ७४.५ टक्के पाऊस; अकोल्यातील वाकीमध्ये १०६२.२ मिमी, तर राहुरीतील देवळालीत केवळ ६३.७ मिमी 

 अहिल्यानगर | दि. ९ सप्टेंबर २०२६*

अहिल्यानगर जिल्ह्यात यंदाच्या पावसाचे चित्र अत्यंत असमान असल्याचे ९ सप्टेंबर २०२६ रोजीच्या मंडळनिहाय पर्जन्यमान अहवालातून स्पष्ट झाले आहे. जिल्ह्यासाठी जूनपासून आतापर्यंतचा सामान्य *पाऊस ३४५.२ मिमी अपेक्षित असताना प्रत्यक्ष २५७.३ मिमी पाऊस नोंदला गेला असून, तो सामान्य पावसाच्या ७४.५ टक्के आहे. अहवाल ९ सप्टेंबर रोजी सकाळी १०.०२ वाजता तयार करण्यात आला आहे. 

मात्र जिल्ह्याची सरासरी ७४.५ टक्के असली तरी तालुका आणि मंडळनिहाय पावसात प्रचंड तफावत आहे. काही भागांत सामान्यपेक्षा दुप्पट-तिप्पट पाऊस झाला आहे, तर काही मंडळांत सामान्य पावसाच्या निम्म्यापेक्षाही कमी पाऊस आहे.

 अकोलेत पावसाची विक्रमी आघाडी

अकोले तालुक्यात पावसाचे चित्र सर्वाधिक वेगळे आहे. तालुक्याचा जूनपासूनचा सामान्य *पाऊस ३९९.० मिमी, तर प्रत्यक्ष पाऊस ५७२.२ मिमी, म्हणजे १४३.४टक्के झाला आहे.

यामध्ये वाकी मंडळात *तब्बल १,०६२.२ मिमी म्हणजे २६६.२ टक्के,शेंडीमध्ये ९९०.२ मिमी म्हणजे २४८.२ टक्के, खिरविरेमध्ये ६८५.१ मिमी म्हणजे १७१.७ टक्के आणि राजूरमध्ये ६६४.५ मिमी म्हणजे १६६.५ टक्के पाऊस नोंदला आहे.

 संगमनेरमध्येही काही मंडळे सरासरीपेक्षा पुढे 

संगमनेर तालुक्याचा जूनपासूनचा पाऊस २२६.१ मिमी, म्हणजे सामान्याच्या ८४.६ टक्के आहे. धांदरफळमध्ये १०९.४ टक्के, घुलेवाडीत १०३.२ टक्के, तर निंबोनमध्ये ९४.२ टक्के पाऊस झाला आहे. संगमनेर खुर्दमध्ये अहवालाच्या दिवशी १५ मिमी पाऊस पडल्याने त्या मंडळाचा सप्टेंबरमधील प्रगत पाऊस ४४.३ टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे.

 कर्जतमध्ये मिश्र चित्र 

कर्जत तालुक्यात जूनपासून आतापर्यंत ३०४.९ मिमी, म्हणजे ९१.२ टक्के पाऊस झाला आहे. खेडमध्ये ४२५.६ मिमी म्हणजे १२७.३ टक्के, कोम्बळीमध्ये ४१० मिमी म्हणजे १२२.७ टक्के आणि माहीमध्ये ३६१.४ मिमी म्हणजे १०८.१ टक्के पाऊस नोंदला आहे.

दुसरीकडे कुळधरणमध्ये ६८.३ टक्के आणि कोरेगावमध्ये ६८.१ टक्के पाऊस आहे.

 श्रीगोंद्यात सरासरीच्या जवळपास

श्रीगोंदा तालुक्याचा जूनपासूनचा पाऊस २६६.५ मिमी, म्हणजे ९१.६ टक्के आहे. कास्टीमध्ये ११०.६ टक्के, श्रीगोंदा मंडळात १०७.४ टक्के, कोळेगावमध्ये १०५.२ टक्के आणि देवदैठणमध्ये १०१.४ टक्के पाऊस झाला आहे.

मात्र लोणी व्यंकनाथमध्ये केवळ ६१.९ टक्के पाऊस नोंदला आहे.

  पारनेरमध्ये अपेक्षेपेक्षा जास्त, पण सर्वत्र समान नाही 

पारनेर तालुक्याचा जूनपासूनचा पाऊस २६४.६ मिमी म्हणजे ८४.१ टक्के आहे. मात्र पारनेर मंडळात ३९१.५ मिमी म्हणजे १२४.४ टक्के पाऊस झाला आहे. सुपामध्ये ९२.९ टक्के, वाडेगव्हाणमध्ये ९७ टक्के, तर भाळवणीमध्ये केवळ ४७ टक्के पाऊस नोंदला आहे.

 जामखेडमध्येही मोठी तफावत

जामखेड तालुक्याचा जूनपासूनचा पाऊस ३०७.६ मिमी म्हणजे ६९ टक्के आहे. खर्डा मंडळात ५४१.४मिमी म्हणजे १२१.५टक्के, तर अरणगावमध्ये ७६ टक्के पाऊस झाला आहे.

मात्र पाटोदा मंडळात फक्त १३४.९ मिमी म्हणजे ३०.३ टक्के पाऊस नोंदला गेला आहे.

 पाथर्डीत सरासरी ५२.३ टक्के 

पाथर्डी तालुक्याचा जूनपासूनचा पाऊस १९३.९ मिमी म्हणजे ५२.३ टक्के आहे. अकोला मंडळात केवळ २९.३ टक्के, टाकळीमध्ये ४५.२टक्के, तर माणिकधोंडीत ४९.२ टक्के पाऊस झाला आहे.

दरम्यान, कोरडगावमध्ये अहवालाच्या दिवशी २२.३ मिमी, मिरीमध्ये १६.५ मिमी आणि करणजीमध्ये ५ मिमी पाऊस झाला आहे.

 शेवगावमध्येही पावसाची कमतरता 

शेवगाव तालुक्याचा जूनपासूनचा पाऊस १७४.७ मिमी म्हणजे ४८.७ टक्के आहे. भटकुडगावमध्ये ४४.४ टक्के, चापडगावमध्ये ४२.३ टक्के, तर शेवगाव मंडळात ४८.७ टक्के पाऊस झाला आहे.

 नेवासा तालुक्यात केवळ ५०.१ टक्के पाऊस 

नेवासा तालुक्यातील स्थिती विशेष चिंताजनक आहे. तालुक्याचा जूनपासूनचा सामान्य पाऊस ३३६.९मिमी, तर प्रत्यक्ष पाऊस १६८.८ मिमी म्हणजे ५०.१ टक्के आहे.

नेवासा खुर्दमध्ये ६२.४ टक्के, वडाळा मंडळात ६४.४ टक्के, तर कुकाणा येथे ५६.१ टक्के पाऊस झाला आहे.

मात्र सोनईमध्ये केवळ १०९.७ मिमी म्हणजे ३२.६ टक्के, नेवासा बुद्रुकमध्ये ३७.४ टक्के, भानसिवरेमध्ये ४१.८ टक्के, घोडेगावमध्ये ४६.५ टक्के आणि प्रवरा संगममध्ये ४४.५ टक्के पाऊस नोंदला आहे.

 राहुरीत सर्वाधिक चिंतेची स्थिती 

राहुरी तालुक्याचा जूनपासूनचा पाऊस १११.६ मिमी म्हणजे केवळ ३४.१ टक्के आहे.

देवळाली आणि टाकळीमिया या दोन्ही मंडळांत जूनपासून केवळ ६३.७-६३.८ मिमी म्हणजे १९.५ टक्के पाऊस झाला आहे. राहुरी मंडळात २४ टक्के, वांबोरीत ३२ टक्के आणि बारागाव नांदूरमध्ये ३१.६ टक्के पाऊस नोंदला आहे.

 श्रीरामपूरमध्ये पावसाची मोठी कमतरता 

 श्रीरामपूर तालुक्यात जूनपासूनचा पाऊस १६७.३ मिमी म्हणजे ४५.४ टक्के आहे. 

करेगावमध्ये केवळ ३६.२ टक्के, टाकळीभानमध्ये ३७.७ टक्के, उंदीरगावमध्ये ४५.२ टक्के आणि बेलापूरमध्ये ४५.९ टक्के पाऊस झाला आहे.

 राहाता तालुकाही सरासरीपेक्षा खाली

राहाता तालुक्यात जूनपासूनचा पाऊस २०४.५ मिमी म्हणजे ५७.३ टक्के आहे. राहाता मंडळात ६७.५ टक्के, पुनतांब्यात ६१.३ टक्के, अस्तगावात ५८ टक्के, तर लोणीमध्ये केवळ ४५ टक्के पाऊस झाला आहे. शिर्डी मंडळात ५८.६ टक्के पाऊस नोंदला आहे.

 अहिल्यानगर तालुक्यात ६४.४ टक्के

अहिल्यानगर तालुक्याचा जूनपासूनचा पाऊस २२८.६ मिमी म्हणजे ६४.४ टक्के आहे. नेप्तीमध्ये २९२ मिमी म्हणजे ८२.२ टक्के, नालेगावमध्ये ७६.८ टक्के, तर वॉकिमध्ये केवळ ४४.२ टक्के पाऊस झाला आहे.

 जिल्ह्याचे अंतिम चित्र काय सांगते?

 ९ सप्टेंबरच्या अहवालानुसार अहिल्यानगर जिल्ह्यात: 

 सामान्य पाऊस : ३४५.२ मिमी

 प्रत्यक्ष पाऊस : २५७.३ मिमी

 सामान्याच्या तुलनेत : ७४.५ टक्के

९ सप्टेंबर रोजीचा जिल्हास्तरीय पाऊस : ३.३ मिमी

यावरून एक बाब स्पष्ट होते—“जिल्ह्यात ७४.५ टक्के पाऊस झाला” एवढ्यावरून संपूर्ण जिल्ह्याची परिस्थिती समजत नाही. कारण एका बाजूला अकोलेतील वाकीमध्ये २६६.२ टक्के पाऊस झाला आहे, तर दुसऱ्या बाजूला राहुरीतील देवळाली आणि टाकळीमिया येथे केवळ १९.५ टक्के पाऊस आहे.

म्हणूनच शेतकऱ्यांच्या नुकसानीचे, पिकांच्या स्थितीचे आणि पाणीटंचाईचे मूल्यांकन करताना मंडळनिहाय वास्तव पाहणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसारही अहिल्यानगरमध्ये पावसाचे वितरण असमान राहते.

 शेतकऱ्यांसमोर मोठा प्रश्न

कागदावर जिल्ह्याची सरासरी ७४.५ टक्के; पण शेतकऱ्याच्या शिवारात किती?

काही भागांत पावसामुळे दिलासा मिळाला असला तरी नेवासा, राहुरी, श्रीरामपूर, शेवगाव, पाथर्डी आणि इतर अनेक मंडळांमध्ये पावसाची मोठी तूट कायम आहे. त्यामुळे आगामी रब्बी हंगाम, पिण्याचे पाणी, जनावरांचा चारा आणि खरीप पिकांचे उत्पादन याबाबत प्रशासनाने मंडळनिहाय आढावा घेऊन आवश्यक उपाययोजना करण्याची गरज आहे.

 खबरनामा न्यूजचा सवाल — जिल्ह्याची सरासरी पाहून समाधान मानायचे, की प्रत्येक शेतकऱ्याच्या शिवारातील पावसाचे वास्तव पाहायचे?